Jakie są rodzaje palet?

Branża logistyczna i transport krajowy czy międzynarodowy to przestrzeń, w której paleta przemysłowa stanowi podstawowe narzędzie pracy. Palety służą do przewozu rozmaitych towarów o różnych gabarytach, jak choćby mebli, elektroniki, materiałów budowlanych czy produktów spożywczych. Jakie rodzaje palet ładunkowych wyróżniamy i które z nich są najpopularniejsze? Wybór rozmiary czy materiału wykonania ma znaczenie dla bezpieczeństwa zorganizowanego transportu.

Czym jest paleta i do czego służy w transporcie?

Paleta transportowa to płaska i sztywna platforma, najczęściej wykonana z drewna, plastiku lub metalu. Służy przede wszystkim do składowania, przenoszenia i transportowania towarów. Ma ułatwiać załadunek i rozładunek dużych partii produktów i ich przewóz w bezpiecznych warunkach. 

Dzięki zestandaryzowanym wymiarom oraz konstrukcji palety umożliwiają efektywne wykorzystywanie przestrzeni magazynowej czy transportowej – zarówno w samochodach dostawczych, jak i kontenerach i regałach w magazynach.

Stosowanie palet upraszcza także proces identyfikacji i śledzenia przesyłek – każda platforma może mieć przypisany swój indywidualny kod, co znacznie ułatwia zarządzanie łańcuchem dostaw.  To wszystko sprawia, że palety są nieodzownym już elementem nowoczesnej logistyki i transportu.

Standardowe wymiary palet – co warto wiedzieć?

W branży logistycznej najczęściej stosuje się kilka standardowych rozmiarów palet. Dzięki temu łatwiej planować przestrzeń, o której wyżej wspominaliśmy.  Oto podział palet ze względu na ich rozmiar:

• Paleta EURO (EPAL) – 1200×800 mm. Jest to najpopularniejszy wymiar palety na terenie Europy. Doskonale pasuje do naczep oraz regałów magazynowych. Wykorzystuje ją większość firm kurierskich.
• Paleta przemysłowa (ISO) – 1200×1000 mm. Ta paleta jest częściej wykorzystywana poza Europą, np. w Stanach Zjednoczonych czy na terenie Azji. Przydaje się przy dużych i ciężkich ładunkach.
• Mniejsze palety – 800×600 mm. Te mniejsze platformy służą do transportu mniejszych przesyłek lub miejscach, gdzie szczególnie liczy się oszczędność miejsca.

Dlaczego wymiary palet mają takie znaczenie? Przede wszystkim wpływają na koszty transportu towarów. Większe palety mogą być droższe w przesyłce, jeśli np. przekraczają standardy przewoźnika. Standardowe wymiary palet pozwalają lepiej wykorzystywać przestrzeń ładunkową, a dobrze dobrany rozmiar platformy dodatkowo stabilizuje ładunek i ułatwia jego zabezpieczenie.

Jakie są najpopularniejsze rodzaje palet?

Poza wymiarami warto zwrócić uwagę także na rozróżnienie rodzajów palet transportowych – ze względu na materiał, z którego zostały wykonane. Różnią się one między sobą trwałością, wagą, ale także zastosowaniem. Trzy najczęściej spotykane typy palet to drewniana, plastikowa i metalowa. Poniżej zebraliśmy ich najważniejsze wady i zalety, aby ułatwić Ci wybór przesyłki paletowej.

Palety drewniane (są najpopularniejsze spośród wszystkich typów na rynku)

Zalety:

• stosunkowo niska cena – drewno jako surowiec jest łatwo dostępne i niedrogie,
• łatwość naprawy – nawet jeśli paleta ulegnie uszkodzeniu, z łatwością można wymienić jej deski,
• wysoka nośność – można na nich przewozić ciężkie ładunki,
• ekologia – palety drewniane są biodegradowalne i można je wykorzystać w recyklingu.

Wady:

• podatność na wilgoć i pleśń – drewno może pleśnieć i ulegać odkształceniom,
• duża waga – np. względem palet plastikowych,
• mała higieniczność – zwłaszcza gdy drewniana paleta jest wielokrotnie i dużą intensywnością używana.

Drewniane palety są idealne do transportu towarów przemysłowych, spożywczych, ale i materiałów budowlanych. Są powszechnie używane w transporcie międzynarodowym, zwłaszcza w formie europalet.

Palety plastikowe (popularniejsze tam, gdzie liczy się lekkość i większa higiena)

Zalety:

• wysoka odporność na wilgoć i środki chemiczne,
• mniejsza waga względem palet z drewna,
• łatwe utrzymanie w czystości – plastikowe palety nie chłoną cieczy i łatwo się je myje,
• wysoka żywotność – plastik nie łamie się i nie pęka zbyt łatwo.

Wady:

• wyższa cena, 
• kłopot z naprawą – uszkodzoną platformę zwykle trzeba wymienić w całości,
• niższa nośność w niektórych modelach.

Palety plastikowe  są wykorzystywane najczęściej w branży kosmetycznej, spożywczej i farmaceutycznej.  Właśnie tam wymagana jest sterylność, a dostawy regularne.

Palety metalowe (najrzadsze, ale niezastąpione w wymagających warunkach)

Zalety:

• wysoka trwałość i nośność,
• wysoka odporność na ogień, wilgoć i uszkodzenia mechaniczne,
• nadają się do wielokrotnego użytku w trudnych warunkach.

Wady:

• wysoka cena,
• spora waga,
• rzadko akceptowane przez firmy kurierskie stawiające na standardy.

Metalowe palety najczęściej można spotkać w przemyśle ciężkim, np. hutnictwie, a także logistyce wojskowej. Na paletach z metalu przewozi się także niebezpieczne ładunki.

Rodzaje palet ze względu na konstrukcję

Palety różnią się nie tylko materiałem wykonania czy wymiarem, ale również konstrukcją. Ta ostatnia ma ogromne znaczenie dla wygody transportu, stabilności ładunku i możliwości załadunkowych. To konstrukcja wpływa na to, z której strony można podnieść paletę, jak można ją załadować i do jakiego towaru nadaje się najlepiej. 

Palety jedno- i dwuwejściowe

• palety jednokierunkowe (jednowejściowe) – mają otwory wyłącznie po jednej stronie, a więc można je podnosić jedynie z przodu z tyłu,
• palety dwukierunkowe (czterowejściowe) – umożliwiają wyjazd wózka widłowego z każdej strony, co ułatwia manewrowanie i skraca czas załadunku.

Palety pełne, ażurowe i skrzyniowe

• palety pełne cechują się zwartą powierzchnią, dlatego idealnie nadają się do transportu przedmiotów niestabilnych lub niewielkich rozmiarów,
• palety ażurowe mają przestrzenie pomiędzy deskami, są lżejsze i tańsze, ale mniej stabilne,
• palety skrzyniowe są wyposażone w dodatkowe ścianki, dlatego często stosuje się je do transportu sypkich materiałów lub towarów wymagających ochrony z każdej strony.

Palety o konstrukcji otwartej i zamkniętej

• palety otwarte mają widoczne przestrzenie między deskami zarówno na górze, jak i na spodzie – łatwo się je czyści i są bardziej ekonomiczne,
• palety zamknięte są płaskie z obu stron i zapewniają sporą stabilność oraz równomierne rozłożenie ciężaru.

Konstrukcja palety wpływa więc na jej funkcjonalność. Wybór odpowiedniego typu zależy od tego co i w jaki sposób chcemy przewozić.

Palety transportowe według nośności – lekkie, średnie i ciężkie

O przydatności palety w transporcie decyduje także je nośność. To wskaźnik, który mówi nam, ile maksymalnie waży ładunek, który można bezpiecznie umieścić na platformie bez ryzyka uszkodzenia. W transporcie kurierskim dobór palety o odpowiedniej nośności to kwestia bezpieczeństwa, efektywności załadunku czy zgodności z wymaganiami przewoźnika.

Palety lekkie (<500 kg)

Palety tej kategorii są najczęściej wykonane z cienkiego drewna albo tworzywa sztucznego. Mają niską masę własną, więc łatwo je przenosić i są stosunkowo tanie w produkcji. Te cechy powodują jednocześnie, że są to palety raczej do wykorzystania jednorazowego.

Palety jednorazowe nadają się do przesyłek o niewielkiej wadze, np.:

• tekstyliów,
• mniejszych produktów spożywczych,
• kosmetyków.

Niestety są mało odporne na wilgoć czy uszkodzenia mechaniczne.

Palety średnie (500-1000 kg)

Są to najbardziej uniwersalne palety, które najczęściej spotyka się  w transporcie kurierskim. Produkuje się je z drewna o standardowej grubości. Czasem dodatkowo wzmacnia się je o metal lub tworzywo sztuczne.

Na takich platformach transportuje się np. artykuły AGD, sprzęt RTV czy elementy wyposażenia wnętrz. Sprawdzają się w przypadku przesyłek wymagających stabilizacji, ale nie przesadnie ciężkich. Palety średniego rozmiaru można wykorzystywać wielokrotnie, jeśli się je właściwie przechowuje.

Palety ciężkie (>1000 kg)

Powstają z metalu lub grubego drewna. Na rynku dostępne są także warianty z grubszego tworzywa sztucznego. Takie platformy cechują się wzmocnioną konstrukcją, np. dodatkowymi elementami usztywniającymi. Transportuje się na nich np. maszyny przemysłowe  czy niebezpieczne ładunki. Sprawdzają się w transporcie międzynarodowym i długodystansowym, w którym paleta musi wytrzymać wielokrotne przeładunki.

Trzeba jednak pamiętać, że większy ciężar własny palety wpływa na wyższy koszt transportu.

Czym są palety EUR i PAL – normy i certyfikaty

Palety EUR, znane także jako palety euro, to jeden z najważniejszych standardów w europejskiej logistyce. Zostały opracowane w latach 60. XX wieku przez Międzynarodową Unię Kolei (UIC), aby ujednolicić transport towarów w Europie. Obecnie nad jakością i certyfikacją tych palet czuwa EPAL (European Pallet Association). Organizacja ta wprowadziła surowe normy dotyczące produkcji i obrotu paletami euro.

Standardowa paleta EUR ma wymiary 1200×800 mm, a jej maksymalne obciążenie dynamiczne wynosi ok. 1500 kg (w zależności od producenta i konstrukcji). Palety EUR można wykorzystywać wielokrotnie – są wyjątkowo trwałe i zaprojektowane tak, aby pasowały do większości europejskich systemów transportowych (od naczep TIR po regały w magazynach).

Oznaczenia, które świadczą o oryginalności palety EUR/PAL to:

• znak EUR lub EPAL w owalu na jednym z bocznych klocków,
• numer certyfikatu lub kod producenta na środku,
• znak IPPC (ISPM15), który potwierdza fumigację drewna oraz dopuszczenie do transportu międzynarodowego (zwłaszcza poza UE).

Organizacja EPAL wymaga, aby europalety były zgodne z normą UIC 435-2 lub EN 13698-1 – to gwarantuje jednolitą jakość, wytrzymałość i bezpieczeństw użytkowania.

Wybór odpowiedniej palety – jak to zrobić?

Dobór odpowiedniej palety jest kluczowy, jeśli chcesz, aby transport przebiegł bez niespodzianek – niezależnie od tego, jaki towar przewozisz. Pod uwagę weź wagę i rozmiar ładunku, jego rodzaj, ale także warunki transportu i wymagania stawiane przez przewoźnika.

Do lekkich przesyłek sprawdzą się palety jednorazowe z cienkiego drewna lub plastiku. Z kolei ciężki lub wrażliwy towar wymaga solidnych palet euro z odpowiednim certyfikatem. 

Równie ważna jest konstrukcja palety – czterowejściowe znacząco ułatwiają logistykę, zaś palety pełne lub skrzyniowe gwarantują zabezpieczenie nietypowych ładunków na wyższym poziomie.